O kapliczkach, krzyżach i figurach przydrożnych
Chrystus Frasobliwy











Karawaka w Nowym Kaczkowie pow. ostrowski (mazowiecki)
Stojące kiedyś praktycznie w każdej miejscowości, nieraz po kilka, drewniane krzyże z podwójnym poprzecznym ramieniem są już rzadkością. Znikła przyczyna dla której je stawiano. Kiedyś wierzono, że chronią przed epidemiami. Nazywane karawakami, od hiszpańskiej miejscowości Caravaca de la Cruz w Murcji gdzie krzyż o takim kształcie zasłynął cudami już w XIII w., a od czasów soboru trydenckiego (1545-1563), podczas którego miał pomóc zwalczyć morowe powietrze, jego moc stała się znana w całej katolickiej Europie. Nazywany jest też krzyżem cholerycznym, krzyżem morowym, krzyżem św. Zachariasza a regionalnie karawiką, karawikiem.

Karawaka, Nowe Kaczkowo, Brok, Ostrów Mazowiecka
Karawaka w Nowym Kaczkowie pow. Ostrów Mazowiecka
Nowe Kaczkowo, Karawaka, Brok, Ostrów Mazowiecka
1. Karawaka w Nowym Kaczkowie  (fot. 2013).
2. Karawaka, Nowe Kaczkowo (fot. 2013).
3. Karawaka, Nowe Kaczkowo (fot. 2001).

Krzyż w Nowym Kaczkowie (gm. Brok, pow. ostrowski, woj. mazowieckie) to pozostałość po epidemiach tyfusu, ostatnich poważnych epidemiach, które podczas II wojny światowej nękały ludność. Jest już bardzo zniszczony i możliwe, że niedługo jego następca nie będzie miał kształtu krzyża patriarchów wschodnich kościołów chrześcijańskich. Czasami zdarza się, że mieszkańcy, nawiązując do tradycji, w miejscu zniszczonej karawaki stawiają taki sam krzyż metalowy. Nie ma on już swojej mocy gdyż prawdziwa karawaka, według ludowych wierzeń, powinna być postawiona z jednego drzewa bez użycia żadnych metalowych części. Na zdjęciu nr 2 widać drewniane kołki (gwoździe) w miejscu łączenia belek. Najlepiej żeby krzyż morowy był wykonany jednej nocy i postawiony przed świtem. Stawiało się je podczas zagrożenia zarazą na obrzeżach wsi i otaczało jej obszar nicią rozsnutą pomiędzy nimi, a mieszkańcy starali się nie wychodzić poza tak wyznaczoną granicę ani też nikogo z zewnątrz do jej wnętrza nie wpuszczać, aż do ustania niebezpieczeństwa. Tak działo się jeszcze podczas groźnych epidemii cholery w XIX w. dziesiątkujących kilkukrotnie ludność kongresowego Królestwa Polskiego. Krzyż z Nowego Kaczkowa powstał już nie w tak mocno zagrożonych zarazami czasach (prawdopodobnie w 1944 r.) więc i rygory niezbędne niegdyś dla skuteczności zostały zapomniane. Stoi przy drodze pod koniec wsi (długa ulicówka rozłożona na lewym brzegu Broku, naprzeciw bliźniaczego Starego Kaczkowa), a z rozmów ze starszymi mieszkańcami wynika, że rozumieją go oni jako krzyż dziękczynny za uchronienie od zarazy, a nie mający od niej uchronić.

Niedaleko w Sumiężnem (3 km drogą leśną skrajem Puszczy Białej)  stoi podobny krzyż morowy, też upamiętniający tyfus w czasie okupacji niemieckiej podczas II wojny światowej.

Współrzędne geograficzne karawaki w Nowym Kaczkowie: N  52°42'59''  E 21°55'46''

mejl