Strona główna   Krzyże z Chrystusem z blachy
Krzyże w woj. dolnośląskim (galeria)
Krzyże w woj. lubuskim
Krzyże w woj. opolskim (galeria)        pow. krapkowicki i strzelecki
Krzyże w woj. śląskim
Krzyże z Chrystusem z blachy w innych krajach
Krzyże, na których niegdyś była wycięta z blachy postać Chrystusa
O kapliczkach krzyżach i figurach przydrożnych

       Mapa krzyży z Chrystusem z blachy                  
Krzyże z Chrystusem z blachy w woj. małopolskim
Chrystus Frasobliwy
powiat nowotarski

Chrystus z blachy na drewnianym krzyżu w Łapszach Niżnych

Łapsze Niżne, w języku słowackim Nižné Lapše (49°24'00.4"N 20°14'24.9"E). Drewniany krzyż na cmentarzu, z dużą malowaną na blasze, postacią Chrystusa (fot. 2016).  



Drewniany krzyż przydrożny w Niedzicy w gm. Łapsze Niżne
Drewniany krzyż przydrożny z blaszanym Chrystusem w Niedzicy gm. Łapsze Niżne pow. nowotarski

Niedzica, w języku słowackim Nedeca gm. Łapsze Niżne (49°24'06.9"N 20°17'37.0"E).  Drewniany krzyż przydrożny z Chrystusem wyciętym z blachy. Wyspowe występowanie w okolicy (Łapsze, Niedzica, Nowa Biała) płaskiej, wyciętej z blachy i pomalowanej postaci Ukrzyżowanego, związane jest ze słowacką (węgierską) historią tzw. Zamagurza, którego część dopiero od 1920 r. należy do Polski. 


Chrystus z blachy na drewnianym krzyżu w Nowej Białej gm. Nowy Targ
Blaszany Chrystus na krzyżu w Nowej Białej gm. Nowy Targ

Nowa Biała, w języku słowackim Nová Belá,  gm. Nowy Targ (49°26'25.3"N 20°08'38.6"E).  Drewniany krzyż przydrożny z Chrystusem wyciętym z blachy umieszczony został na wschodniej ścianie (prezbiterium)  kościoła pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej (fot. 2016).


Szlachtowski krzyż przydrożny w Białej Wodzie gm. Szczawnica
Krzyż przydrożny z blaszanym Chrystusem w Białej Wodzie Jaworkach
Blaszany Chrystus na krzyżu przydrożnym w Białej Wodzie

Biała Woda  (49°24'03.4"N 20°34'52.4"E) to nieistniejąca wieś rusińska (łemkowska) w dolinie potoku Biała Woda w Małych Pieninach (dziś to część wsi Jaworki w gm. Szczawnica - fot. 2019). Wycięta z blachy postać Ukrzyżowanego    często pojawiała się na krzyżach całej Łemkowszczycy ale głównie  na murowanych krzyżach. Biała Woda była częścią niewielkiej enklawy łemkowskiej  (tzw. Ruś Szlachtowska), oddzielonej od  głównego terenu osadniczego Łemków pasmem Radziejowej i  doliną Popradu, zamieszkiwaną przez polskich Czarnych Górali. 



Blaszany Jezus na krzyżu w Jaworkach gm. Szczawnica
Chrystus wycięty z blachy, Jaworki gm. Szczawnica

Jaworki gm. Szczawnica, blaszana postać Chrystusa na metalowym krzyżu  koło  opuszczonej mleczarni (49°24'32.1"N 20°33'33.2"E). Jaworki, razem z Białą Wodą (patrz wyżej),  Czarną Wodą i Szlachtową, stanowiły tzw. Ruś Szlachtowską zamieszkiwaną przez Łemków. Połemkowski krzyż był pierowtnie drewniany. Nie wiadomo kiedy zmieniono drzewce na metalowe, ani gdzie pierwotnie stał. Teraz (fot. 2019) znajduje się na zamkniętym i opuszczonym terenie mleczarni (serowarni) zbudowanej po wojnie do przerobu owczego mleka ze stad, które  zaczęto wypasać  na opuszczonych przez Łemków terenach. Tak zwany rezerwat wypasowy liczył ok. 1000 ha i pasło się na nim ok. 10 000 owiec. W 1993 r. zamknięto mleczarnię. Krzyż niszczeje razem z opuszczonym budynkiem. 



powiat nowosądecki

Łemkowski krzyż przydrożny z Chrystusem z blachy w Mochnaczce Niżnej gm. Krynica-Zdrój
Łemkowski krzyż przydrożny z Chrystusem z blachy w Mochnaczce Niżnej gm. Krynica-Zdró

Mochnaczka Niżna gm. Krynica_Zdrój (49°25'42.2"N 21°01'17.1"E).  Łemkowski murowany krzyż przydrożny z wyciętą z blachy postacią Chrystusa (fot. 2019).



Krzyż greckokatolicki na Przełęczy Tylickiej
Krzyż przydrożny na Przełęczy Tylickiej
Chrystus z blachy na unickim krzyżu przydrożnym na Przełęczy Tylickiej

Muszynka gm. Krynica-Zdrój. Krzyż z 1907 r. na Przełęczy Tylickiej, dokładnie na granicy polsko-słowackiej (49°22'28.5"N 21°06'08.3"E). Krzyż wykazuje duże podobieństwo do krzyży z Chrystusem z blachy po słowackiej  stronie, np. w Ruskiej Woli nad Popradem. Inskrypcja zapisana cyrylicą infomuje jednak, że fundatorem był gospodarz z Muszynki, położonej przy granicy,  niegdyś łemkowskiej, wsi (fot. 2019).



Chrystus z blachy na krzyżu w Andrzejówce gm. Muszyna
Jezus Chrystus z blachy na krzyżu w Andrzejówce gm. Muszyna
Chrystus z blachy na krzyżu w Andrzejówce gm. Muszyna

Andrzejówka gm. Muszyna. Krzyż przy cerkwi greckokatolickiej (dziś Kościół katolicki) (49°20'32.2"N 20°49'18.1"E). Wymagająca już  odmalowania, zapewne przedwojenna, blaszana postać Chrystusa o wysokości 131 cm, umieszczona jest na krzyżu misyjnym (fot. 2019).



Wengriński krzyż z Chrystusem z blachy, Dubne gm. Muszyna Greckokatolicki krzyż z Chrystusem z blachy, Dubne gm. Muszyna

Dubne w gm. Muszyna,(49°18'36.9"N 20°58'24.7"E) to niegdyś rusińska (łemkowska) wieś położna na granicy ze Słowacją. Mieszkańcy Dubnego i Leluchowa  uważali siebie za Łemków ale odzielenie górami od  zachodniołemkowskich wiosek w okolicach Krynicy i Muszyny powodowało, że łatwiej było im dostać się do północnospiskich słowackich miasteczek Preszowa i Lewoczy niż do Muszyny. To położenie otwierało na duże wpływy kulturowe z południa, objawiające się w gwarze, budownictwie i stroju.  Dlatego Łemkowscy sąsiedzi z północy nazywali  mieszkańców Leluchowa i Dubnego Wengrinami, Wengrińcami, Wenhrinami, Uhryńcami (Uher to po łemkowsku Węgier).  Trzeba tu pamiętać, że Słowacja jako tzw. Górne Węgry należała do państwa węgierskiego. Krótkie, tylko do kolan, spódnice Wengrinek, budziły zgorszenie na targu w Muszynie.  Greckokatolicki krzyż z Chrystusem z blachy również wykazuje podobieństwo do krzyży po słowackiej stronie granicy, jak chociażby do krzyża w sąsiadującej z Leluchowem Ruskiej Woli nad Popradem.  Krzyż pochodzi prawdopodobnie z początku XX w. (fot. 2019). 



Krzyż przydrożny z blaszanym Chrystusem w Dubnem gm. Muszyna
Chrystus z blachy na greckokatolickim krzyżu przydrożnym w Dubnem gm. Muszyna
Inskrypcja cyrylicą na łemkowskim krzyżu przydrożnym w Dubnem gm. Muszyna

Dubne gm. Muszyna (49°18'47.5"N 20°58'28.8"E).  Greckokatolicki krzyż łemkowski  z 1904 r. Zachowała się wyraźna inskrypcja wymieniająca fundatorów. Byli nimi Nikita i Tadiej Błaszczakowie. Krzyż znajduje się przy jednym z opuszczonych gospodarstw, po którym pozostały już tylko ślady (fot. 2019). Na zdjęciu widoczna piwnica (ziemianka). Postać mierzy 80 cm. 



Muszyna Zakościele (49°21'32.9"N 20°54'48.9"E).
Chrysts z blachy na krzyżu przy pijalni Grunwald w Muszynie
Krzyż z blaszanym Chrystusem przy pijalni Grunwald w Muszynie

Krzyż z Chrystusem z blachy w Muszynie przy ul. Grunwaldzkiej

Blaszany Jezus Chrystus w Muszynie przy pjalni Grunwald

Drewniany krzyż z Chrystusem z blachy przy źródle Grunwald. Krzyż został wzniesiony w 1910 r. Przypadająca wtedy pięćsetna rocznica bitwy pod Grunwaldem stała się okazją do ufundowania wielkiej liczby różnorodnych "pomników grunwaldzkich"w zaborze austriackim. Tylko w tej części Polski było to możliwe. W Zakościelu, jednemu ze źródeł ("kwaśnej wodzie") nadano wtedy nazwę Grunwald, a hrabina Janina Komorowska ufundowała krzyż (Kmietowicz, 2001) (Jaworska-Michałowska, 2010).  W Wielki Piątek 1993 r. ksiądz proboszcz Józef Wierzbicki poświęcił czwarty z kolei (od 1910 r.) modrzewiowy krzyż. Są one wymieniane przez mieszkańców Zakościela gdy z upływem czasu ulegają zniszczeniu. Nie jest jasne czy w 1910 postawiono w tym miejscu krzyż po raz pierwszy czy było to, tak jak w 1993 r., wymienienie drzewca krzyża, stojącego wcześniej.  Wydarzenie to tak opisał jego świadek Stanisław Steblecki, prowadzący Czytelnię Ludową: Po wotywie w procesji poszli wszyscy Zakościół, do Kwaśnej Wody. Tam mieszczaństwo śpiewało pieśni patriotyczne, a ksiądz proboszcz uroczyście święcił i krzyż modrzewiowy nowy przez Chorążyka postawiony, a opłacony przez Panią Hrabinę, i źródło wody, które odtąd na wieczne czasy,ku pamiątce naszego zwycięstwa Grunwaldem zwać się będzie. A to jeszcze wczesną wiosną na wniosek ks. Proboszcza uchwalono zasypane źródło Zakościołem odczyścić i urządzić, a poświęcić na pamiątkę Grunwaldu. Koszt urządzenia źródełka początkowo miał być pokryty publiczną składką, a gdy ta była szczupła około 50 koron, pokrył takowe ks. Proboszcz. (...) Następnie po uroczystości TSL objęło źródełko swoją opiekę. A choć było gorąco, bo to lipiec, nikt do domu nie chciał się udawać. Każdy nowo święconą kwaśną wodę chciał pić do woli. (Kmietowicz, 2001) Zdjęcie 1 z końca lat 20. XX w.  (Almanach Muszyny), pozostałe zdjęcia - marzec 2019.  Przy okazji wymiany drzewca krzyża odnawiana (przemalowywana) jest blaszana postać Ukrzyżowanego. Figura ma 125 cm wysokości. 


Drewniany krzyż przydrożny z Jezusem Chrystusem wyciętm z blachy w Muszynie
Drewniany krzyż przydrożny z Jezusem malowanym na blasze w Muszynie
Drewniany krzyż przydrożny z Chrytsuem malowanym na blasze w Muszynie

Muszyna (49°21'09.9"N 20°53'51.8"E).   Krzyż w Muszynie przy ul. Ogrodowej (fot. 2019) ma grubo ponad stuletnią historię.  W pierwszych dziesięcioleciach  XX w.  na krzyżu wisiała drewniana figura Chrystusa z koroną cierniową. Nie wiadomo kiedy została zastąpiona Ukrzyżowanym z blachy. Z niepublikowanego wiersza powstałego w połowie lat 20. wynika, że  Chrystus miał jeszcze wtedy koronę cierniową  (Kmietowicz, 2001), więc   zmiana nastąpiła prawdopodobnie później ale prawie na pewno przed II wojną światową. Wysoka postać Chrystusa ma 185 cm, a z rękoma 230 cm. 



Krzyż drewniany w Muszynie pow. nowosądecki

Muszyna, krzyż drewniany przy ul. Piłsudskiego  (49°21'12.2"N 20°53'39.2"E).  Krzyż stoi w miejscu spalonego w 1728 r.  drewnianego kościoła pw. św. Marii Magdaleny (fot. 2019). Do pierwszego dziesięciolecia XXI w. była na nim płaska, wycięta z blachy i pomalowana postać Ukrzyżowanego Jezusa. Figura ta była w latach 60. XX w. odnawiana  (Kmietowicz, 2001). Prawdopodobnie nastąpiła też wtedy jedna z kilku wymian drzewca. W pierwszym dziesięcioleciu XXI w. zniszczonego blaszanego Jezusa nie restaurowano już, lecz wymieniono na niewielką metalową figurkę, którą można zobaczyć do dziś.    Bardzo możliwe, że blaszany wizerunek nie był pierwszą figurą  Chrystusa na krzyżu w tym miejscu, gdyż krzyż stoi tu prawdopodobnie od  czasu spłonięcia kościoła, a blaszane postacie Chrystusa na  krzyżach pojawiły się w tym regionie później. W 2014 r. grupa mieszkańców Muszyny ufundowała nowy krzyż (drzewce), o czym informuje inskrypcja na kamieniu. Poprzedni, pamiętający prawdopodobnie blaszanego Chrystusa, miał blaszany daszek. W Almanachu Muszyny w roku 2001 r.  opisany jest lokalny ludowy zwyczaj procesji, kończącej się pod krzyżem na ul. Piłsudskiego.  Miejsce to związane było jeszcze w latach trzydziestych z zapomnianym już dziś zwyczajem procesji w Wielki Czwartek. Po wieczornych Gorzkich Żalach przed kościołem formowała się procesja, niektórzy mieszczanie świecami lub latarniami oświecali swoje modlitewniki, po czym ze śpiewem ruszali sprzed krzyża na ulicy Wyżniej (Kościelnej) ku krzyżowi przy ulicy Kolejowej (Piłsudskiego). Tu śpiewano jeszcze na zakończenie Anioł Pański i spokojnie rozchodzono się do domów. Być może zwyczaj ten przetrwał od czasów, gdy stał jeszcze stareńki drewniany kościół, a pochód wiernych przechodził od nowej, murowanej świątyni ku dawnemu sanktuarium. Czoło procesji stanowili chłopcy w wieku 10-14 lat, którzy hałasowali grzechotkami i kołatkami, biegali, krzyczeli i kamieniami rzucali w dachy żydowskich domów. Odbywało się to ponoć na pamiątkę tego, jak Żydzi po pojmaniu Chrystusa wiedli Go z hałasem do Kajfasza. Muszyńscy Żydzi skarżyli się na ten zwyczaj i choć nigdy nie doszło do aktów przemocy czy wandalizmu, zamykali się na czas procesji na cztery spusty w swych domach. Ówczesny proboszcz potępiał zwyczaje towarzyszące procesji, zabraniając napastowania kogokolwiek, nikt z duchownych nie brał też nigdy w procesji udziału.  Jest to jeden ze zwyczajów dający współcześnie asumpt do wywodzenia związku antysemityzmu z Kościołem, czy też w ogóle do oskarżania chrześcijaństwa o stwarzanie podłoża dla antysemityzmu. Nie miejsce tu na szerokie dywagacje o ponad dwutysiącletniej wspólnej historii chrześcijaństwa i judaizmu ale warto wspomnieć, że takie uproszczenia są mocno anachroniczne i ahistoryczne. Niemniej dokonany przez Niemców Holokaust wyostrzył krytyczne spojrzenie również na niemające z nim związku aspekty współistnienia chrześcijańsko-żydowskiego. Przejawem tego są  zapewniania autora relacji, że kler z tymi procesjami nie miał nic wspólnego.



Chrystus z blachyna krzyżu przydrożnym w Powroźniku gm. Muszyna
Blaszany Jezus Chrystus na krzyżu przydrożnym w Powroźniku gm. Muszyna
Jezus z blachy na krzyżu przydrożnym w Powroźniku gm. Muszyna

Powroźnik gm. Muszyna (49°22'07.9"N 20°57'24.3"E).  Drewniany krzyż z płaskim, blaszanym Chrystusem.  Blaszana figura pochodzi prawdopdobnie z pocz. XX w. Powroźnik był do powojennej emigracji i wysiedleń wsią łemkowską. Łemkowskie krzyże są głownie murowane, a pojawiająca się na nich figura blaszanego Chrystusa jest niewielka - 60 do 80 cm (Bartne, Bodaki, Lipna, Ropica, Złockie). Ten i drugi drugi krzyż w Powroźniku z Chrystusem z blachy są bardziej podobne do miejskich krzyży w Muszynie (patrz wyżej). 



Drewniany krzyż przydrożny z blaszanym Chrystusem w Powroźniku gm. Muszyna
Drewniany krzyż przydrożny z blaszanym Chrystusem w Powroźniku gm. Muszyna
Drewniany krzyż przydrożny z blaszanym Chrystusem w Powroźniku gm. Muszyna

Powroźnik gm. Muszyna (49°22'05.3"N 20°57'43.6"E).  Drewniany krzyż z płaskim, blaszanym Chrystusem. Blaszana figura pochodzi prawdopodobnie z pocz. XX w. Samo drzewce krzyża co kilkadziesiąt lat jest wymieniane, a Chrystus przemalowywany. 



Murowany krzyż prawosławny z Chrystusem z blachy
Murowany krzyż prawosławny z Chrystusem z blachy w Złockiem gm. Muszyna
Chrystusem z blachy na prawosławnym krzyżu w Złockiem gm. Muszyna

Złockie gm. Muszyna (49°22'07.4"N 20°52'56.5"E). Prawosławny krzyż z  1929 r. (data na cokole) na ul. Zazamcze. Niska blaszana figura Chrystusa w stylu łemkowskim wisi na prawosławnym krzyżu, a więc powstałym po schiźmie Tylawskiej (potwierdza to data na cokole).  Postać jest bardzo zniszczona.  Mocno przerdzewiała spękana  blacha kruszy się przy dotknięciu (fot. 2019). 



Chrystus z blachy na łemkowskim krzyżu przydrożnym koło Złockiego w gm. Muszyna

Złockie gm. Muszyna. Łemkowski krzyż przydrożny z płaską, wyciętą z blachy figurą Chrystusa, stojący przy polnej drodze w okolicy Złockiego (49°23'16.7"N 20°53'29.2"E).  Niewysoka figura Ukrzyżowanego jest  charakterystyczna dla całej Łemkowszczyzny.  W środkowej części regionu zamieszkiwanego przez Łemków, są to głównie krzyże murowane (patrz krzyże w powiecie gorlickim). W Beskidzie Sądeckim pojawiają się też krzyże drewniane (Powroźnik). Taki jak przedstawiany w tym miejscu, drewniany krzyż z zabudowanymi plecami, zobaczyć można w pobliżu ale za przeciwległym zboczu Pustej Wielkiej, w Wierchomli Wielkiej

Zdjęcie wykonane w 2018 r. pochodzi z artykułu Kraina na skraju baśni - Klucz Muszyński.



Chrystus z blachy na łemkowskim krzyżu przydrożnym w Wierchomli Wielkiej gm. Piwniczna_Zdrój
Jezus z blachy na przydrożnym łemkowskim krzyżu w Wierchomli Wielkiej

Wierchomla Wielka w gm. Piwniczna-Zdrój. Łemkowski metalowy krzyż przydrożny na murowanym postumencie (49°25'05.1"N 20°46'50.1"E).  Niewysoka (65 cm), co charakterystyczne dla łemkowskich krzyży, blaszana postać Ukrzyżowanego umieszczona jest na metalowym krzyżu. Na murowanym postumencie nie ma widocznych inskrypcji. Najprawdopodobniej krzyż pochodzi z przełomu XIX i XX w. Pomalowana w kolorze krzyża płaska figura  stanowi teraz (fot. 2019) podłoże do metalowej pasyjki. 



Chrystus z blachy na łemkwoskim krzyżu przydrożnym w Wierchomli Wielkiej
Jezus z blachy na łemkowskim krzyżu przydrożnym w Wierchomli Wielkiej pow. nowosądecki gm. Piwniczna
Ukrzyżowany z balchy na łemkowskim krzyżu przydrożnym w Wierchomli Wielkiej gm. Piwniczna w pow. nowosądeckim

Wierchomla Wielka gm. Piwniczna-Zdrój.  Drewniany krzyż z niewielką czyli typową dla łemkowskich krzyży, blaszaną postacią Chrystusa (49°25'39.0"N 20°47'38.1"E).  Inaczej niż w środkowej części Łemkowszczyzyny (patrz krzyże w powiecie gorlickim) obydwa krzyże z blaszanym Chrystusem w Wierchomli Wielkiej nie są murowane. Omawiany krzyż jest jeszcze nietypowy z tego względu, że blaszana figura jest kolorowo pomalowana (fot. 2019). Współcześnie większość blaszanych postaci Ukrzyżowanego na łemkowskich krzyżach jest albo mocno zardzewiała albo pomalowana jedynie na srebrno, tak jak drugi krzyż w Wierchomli (pokazany wyżej). 



powiat gorlicki

Łekowski krzyż przydrożny z Chrystusem z blachy
Łemkowski krzyż przydrożny z Chrystusem z blachy w Bartnem gm. Sękowa

Bartne, w języku łemkowskim Бортне, Bortne, gm. Sękowa (49°34'13.6"N 21°19'21.9"E).  Krzyż łemkowski, murowany z blaszaną, charakterystyczną dla okolicy figurą Chrystusa (fot. 2015).  Na cokole data fundacji krzyża - 1895. Słabo widoczne ślady po inskrypcji pisanej cyrylicą. 


Przydrożny krzyż łemkowski w Bartnem gm. Sękowa
Łemkowski krzyż przydrożny w Bartnem gm. Sękowa

Bartne, w języku łemkowskim Бортне, Bortne, gm. Sękowa (49°34'03.3"N 21°19'32.6"E). Krzyż łemkowski, murowany, na którym widać wyraźne ślady po figurze Chrystusa z blachy. Widoczny jest również ślad po blaszanym titulusie (fot. 2015).  Charakterystyczne dla łemkowskich murowanych krzyży z blaszanym Chrystusem  w tej części Beskidu Niskiego jest wgłębienie w kształcie sylwetki Ukrzyżowanego. Widać to wyraźnie na tym krzyżu i niżej na dwóch krzyżach w Bodakach Przegoninie.  Na cokole data fundacji - 1898.


Łemkowski krzyż przydrożny z Chrystusem z blachy w Bartnem gm. Sękowa
Chrystus z blachy na łemkowskim krzyżu przydrożnym w Bartnym gm. Sękowa

Bartne, w języku łemkowskim Бортне, Bortne, gm. Sękowa (49°33'55.8"N 21°19'37.5"E). Krzyż łemkowski, murowany z blaszaną, charakterystyczną dla okolicy figurą Chrystusa (fot. 2015). Słabo widoczne ślady po inskrypcji pisanej cyrylicą. 


Chrystus z blachy na krzyżu nagrobnym w Przegoninie gm. Sękowa
Chrystus z blachy na krzyżu cmentarnym w Przegoninie gm. Sękowa

Bodaki, w języku łemkowskim Бодаки, Bodaki, gm. Sękowa (49°35'24.4"N 21°17'39.7"E). Krzyż na cmentarzu grecko-katolickim w części wsi Przegonina. Widoczne wgłębienie jako miejsce na blaszaną figurę Chrystusa.  (fot. 2015).  


Krzyż łemkowski w Bodakach gm. Sękowa
Przydrożny krzyż łemkowski w Bodakach

Bodaki, w języku łemkowskim Бодаки, Bodaki, gm. Sękowa (49°34'50.5"N 21°18'35.3"E). Krzyż przydrożny w części wsi Przegonina. Widoczne wgłębienie jako miejsce na blaszaną figurę Chrystusa.  (fot. 2015).  Na cokole data fundacji - 1900. Inskrypcja cyrylicą jest w części zatarta (można odczytać jej początek - Fundator Stefan ...).


Chrystus z blachy na krzyżu przydrożnym w Bodakach koło Sękowej
Chrystus z blachy na krzyżu przydrożnym w Bodakach gm. Sękowa

Bodaki, w języku łemkowskim Бодаки, Bodaki, gm. Sękowa (49°35'52.8"N 21°15'34.2"E). Krzyż przydrożny w części wsi Pstrążne.   (fot. 2015).   Większość krzyży z balszanym Chrystusem jest w tej części Łemkowszczyzny murowana. Drewniany jest wyjątkiem. Postać Chrystusa jest niewielka, jak na murowanych krzyżach, i kształtem również  nawiązuje do tych, z krzyży murowanych. 


Chrystus z blachy w kapliczce w Lipnej gm. Sękowa
Chrystus z blachy, Lipna gm. Sękowa

Lipna gm. Sękowa (49°28'19.6"N 21°20'52.1"E). Na bocznej ścianie wewnątrz kapliczki domkowej, wisi stara, zardzewiała, wycięta z blachy sylwetka Chrystusa. Lipna to opuszczona  łemkowska wieś. Jej mieszkańcy byli grekokatolikami ale w 1928 przeszli na prawosławie (schizma tylawska). W 1945 r. wyjechali dobrowolnie do ZSRS.   Kapliczkę wyremontowali w 1993 r. leśnicy i cżłnkowie lokalnego koła łowieckiego. Figura Chrysusa pochodzi z jednego z nieistniejacych już krzyży (fot. 2015).


Murowany łemkowski krzyż przydorzny w Ropicy Górnej gm. Sękowa
Łemkowski krzyż przydrożny z blaszanym Chrystusem w Ropicy Górnej gm. Sękowa
Blaszany Chrystus na krzyżu przydrożnym w Ropicy Górnej

Ropica Górna gm. Sękowa (49°35'38.7"N 21°14'16.4"E). Krzyż przydrożny obok figury Matki Boskiej z Dzieciątkiem (fot. 2019). Drewniany krzyż ustawiony został w 2000 r. Mierząca 67 cm, blaszana sylwetka Chrystusa pochodzi z klasycznego murowanego krzyża łemkowskiego z końca XIX, ewentualnie pocz. XX w. 


Chrystus z blachy w Nowicy gm. Uście Gorlickie
Blaszany Chrystus na drewnianym krzyżu przydrożnym w Nowicy gm. Uście Gorlickie
Chrystus malowany na blasze na krzyżu przydrożnym, Nowica gm. Uście Gorlickie

Nowica, dodatkowa nazwa w języku. łemkowskim Нoвиця, transkrypcja Nowycia, gm. Uście Gorlickie (49°33'08.9"N 21°11'02.8"E).  Chrystus wycięty z blachy pojawił się na drewnianym krzyżu kilka lat temu (fot. 2019) w miejsce innego krzyża. Tutulus cyrylicą oraz aureola świadczą, że blaszana postać ma greckokatolicką  proweniencję i pochodzi ze starego krzyża z innego miejsca. Łemkowskie krzyże z blaszanym Chrystsuem w tej częsci Beskidu Niskiego są głównie murowane, a sama postać Ukrzyżowanego jest  niska (do 70 cm) i ma charakterystyczny kształt - patrz krzyże wyżej (Bartne, Bodaki, Ropica).  Opisywany Jezus ma 112 cm i pochodzi z drewnianego krzyża. Takie postacie spotkać można w pobliżu ale już w Beskidzie Sądeckim, w okolicach Muszyny. 



Wykorzystane źródła



© Michał Zalewski 2019