Strona główna   Krzyże z Chrystusem z blachy
Krzyże w woj. dolnośląskim (galeria)
Krzyże w woj. lubuskim
Krzyże w woj. małopolskim
Krzyże w woj. opolskim (galeria)        pow. krapkowicki i strzelecki
Krzyże w woj. śląskim
Krzyże z Chrystusem z blachy w innych krajach
O kapliczkach krzyżach i figurach przydrożnych

       Mapa krzyży z Chrystusem z blachy                  
Krzyże, na których niegdyś była figura Chrystusa z blachy
Chrystus Frasobliwy
województwo dolnośląskie

Krzyż metalowy z XIX w. w Henrykowie Lubańskim gm. Lubań Krzyż w Henrykowie Lubańskim gm. Lubań pow. lubański

Henryków Lubański (niemiecka nazwa Katholisch Hennersdorf) gm. Lubań pow. lubański (51°10'00.7"N 15°13'57.2"E). Niegdyś na krzyżu była postać Chrystusa wycięta z blachy. Nie wiadomo kiedy została zamieniona ale stało się to po 1945 r. Sam krzyż pochodzi z XIX w. Napisy na cokole są zatarte (fot. 2018 i 2019).  Henryków Lubański był wsią należącą od średniowiecza do Magdalenek z Lubania.  Cały region, łącznie z miastem, przeszedł na luteranizm. Przy katolicyźmie pozostały tylko nieliczne wsie, należące do Magdalenek z Lubania i Nowogrodźca. Do dziś wioski te wyróżniają się w okolicy dużą liczbą krzyży i figur (w protestanckich miejscowościach nie ma ich wcale z wyjątkiem rzadkich średniowiecznych kamiennych krzyży oraz tych powstałych po II wojnie światowej).  W Henrykowie jest ok. 20 starych krzyży i figur, z tego 7 interesujących nas tutaj, czyli takich, na których była kiedyś lub jest nadal, figura blaszanego Chrystusa. Figura, bardzo zniszczona,  zachowała się tylko na jednym (zdjęcie). Pozostałe 6 krzyży pokazanych jest tutaj.  Do 1937 r. wieś nosiła, z powodu wyróżniającego ją wyznania mieszkańców, nazwę Henryków Katolicki (Katholisch Hennersdorf).



Krzyż przydrożny, na któym kiedyś był blaszany Jezus
Krzyż przydrożny w Henrykowie Lubańskim

Henryków Lubański (51°09'56.0"N 15°14'49.8"E). Niegdyś na krzyżu była postać Chrystusa wycięta z blachy (fot. 2019).  Sam krzyż pochodzi z XIX w. Napisy na cokole są zatarte. Krzyż praktycznie identyczny z krzyżem opisanym wyżej. 



Krzyż, na któym kiedyś była blaszana figura Chrystusa w Henrykowie Lubańskim gm. Lubań
Krzyż w Henrykowie Lubański koło Lubania

Henryków Lubański (51°09'55.3"N 15°16'08.3"E). Niegdyś na krzyżu była postać Chrystusa wycięta z blachy (fot. 2019). Nie wiadomo kiedy została zamieniona ale stało się to po 1945 r. Sam krzyż pochodzi z XIX w. Napisy na cokole są częściowo zatarte.



Krzyż w Henrykowie Lubańskim gm. Lubań
Krzyż w Henrykowie Lubańskim pow. lubański

Henryków Lubański (51°09'56.7"N 15°14'55.9"E). Niegdyś na krzyżu była postać Chrystusa wycięta z blachy (fot. 2019). Nie wiadomo kiedy została zamieniona ale stało się to po 1945 r. Sam krzyż pochodzi z XIX w. Napisy na cokole są  zatarte.



Krzyż, którym była kiedyś blaszana figura Jezusa, Henryków Lubański
Krzyż z niegdyś  blaszaną figurą Chrystusa w Henrykowie Lubańskim

Henryków Lubański (51°10'09.5"N 15°13'51.6''E). Niegdyś na krzyżu była postać Chrystusa wycięta z blachy. Widoczne są jeszcze resztki figury w miejscach przybicia dłoni do krzyża  (fot. 2019).  Sam krzyż pochodzi z XIX w. Napisy na cokole są  zatarte.



Krzyż w Henrykowie Lubańskim w pow. lubańskim
Krzyż w Henrykowie  Lubańskim  pow. lubański

Henryków Lubański (51°09'57.0"N 15°14'12.6''E). Niegdyś na krzyżu była postać Chrystusa wycięta z blachy (fot. 2019). Nie wiadomo kiedy została zamieniona ale stało się to po 1945 r. Sam krzyż pochodzi z XIX w. Napisy na cokole są  nieczytelne, a sam cokół odwrócony do góry nogami w nieokreślonym czasie. 



Krzyż przydrożny z Jezusem z blachy w Kierżnie gm. Nowogordziec Krzyż przydrożny z balszanym Chrystusem w Kierżnie gm. Nowogrodziec

Kierżno gm. Nowogrodziec pow. bolesławiecki (51°15'35.1"N 15°25'22.7"E). Niegdyś na krzyżu była postać Chrystusa wycięta z blachy (resztki blachy widoczne w miejscach przybicia dłoni i stóp). Nie wiadomo kiedy została zamieniona ale stało się to po 1945 r. Sam krzyż pochodzi z XIX w. Napisy na cokole są zatarte. Wieś składa się z kilku części, które otrzymały w 2009 r. wspólną nazwę Kierżno. Wcześniej były to Borowiany, Borek, Kierżno.  Części te miały do 1945 r. swoje nazwy (Kierżno - Hermmannsdorf, Borowiany - Heidehäuser, Borek - Herscheiswalden), a mieszkańcy świadomość ich odrębności. Świadomość ta został utracona wraz z zasiedleniem wsi przez polskich osadników po 1945 r.  



Krzyż przydrożny, na którym kiedyś był Chrystus wycięty z blachy, Kierżno gm. Nowogrodziec Krzyż przedrożny w Kierżnie gm. Nowogrodziec

Kierżno gm. Nowogrodziec pow. bolesławiecki (51°15'53.1"N 15°25'19.7"E). Metalowy krzyż na murowanym postumencie pochodzący z XIX w. Kiedyś postać Ukrzyżowanego była wycięta z blachy i pomalowana. Po II wojnie światowej polscy mieszkańcy zastąpili ją metalową pasyjką.



Metalowy krzyż przedrożny, na którym niegdyś była postać Chrystusa z blachy, Kierżno gm. Nowgrodziec Krzyż przydrożny w Kierżnie gm. Nowogrodziec Cokół krzyża przydrożnego w Kierżnie gm. Nowogrodziec

Kierżno gm. Nowogrodziec pow. bolesławiecki (51°15'53.5"N 15°25'20.4"E). Krzyż z XIX w., na którym kiedyś była figura Ukrzyżowanego wycięta z blachy. 



Metalowy krzyż prydrożny z XIX w. w Parzycach gm. Nowogrodziec Metalowy krzyż przydrożny, niegdyś z blaszanym Jezusem, w Parzycach gm. Nowogrodziec

Parzyce (niemiecka nazwa do 1945 r. Paritz) gm. Nowogrodziec pow. bolesławiecki (51°14'21.3"N 15°24'25.2"E).  Krzyż z XIX w., niegdyś z Chrystusem wyciętym z blachy. Napisy na cokole zatarte.  Wieś, razem z Kierżnem,  Brzeźnikiem, Milikowem, stanowiły od średniowiecza  do sekularyzacji w Królestwie Prus (1810),  własność Magdalenek z Nowogrodźca.  Zakonnice zdołały utrzymać mieszkańców swoich terenów przy wyznaniu katolickim i  sam Nowogrodziec, oraz wymienione okoliczne wsie i należący do Magdalenek z Lubania, Henryków Lubański, stały się jedną z niewielkich enklaw katolickich w jednolicie protestanckim otoczeniu zachodniej części Dolnego Śląska i Górnych Łużyc. Stan taki przetrwał do 1945 r.    Charakterystyczne dla takich miejsc było ogromne nagromadzenie obiektów małej architektury sakralnej. Praktycznie przy każdym gospodarstwie znajdował się krzyż, figura lub kapliczka. W Parzycach do dziś można naliczyć  8 interesujących nas krzyży. Niestety większość nie ma już pierwotnej postaci Chrystusa i wymienione są niżej na tej stronie  (następne 5), ale na  2 zachował się blaszany Ukrzyżowany (krzyż z 1798 i krzyż z 1802) i znajdują się na stronie Krzyże z Chrystusem z blachy w woj. dolnośląskim.



Krzyż metalowy z XIX w. w Parzycach gm. Nowogrodziec Krzyż metalowy z XIX w. w Parzycach gm. Nowogrodziec

Parzyce  (niemiecka nazwa do 1945 r. Paritz) gm. Nowogrodziec pow. bolesławiecki (51°14'12.4"N 15°24'25.2"E).  Krzyż z XIX w., niegdyś z Chrystusem wyciętym z blachy. Napisy na cokole zatarte.



Metalowy krzyż z XIX w., na któym niegdyś był Chrystus z blachy Krzyż metalowy, niegdyś z Chrystusem z blachy, z XIX w. w Parzycach gm. Nowogrodziec.

Parzyce  (niemiecka nazwa do 1945 r. Paritz) gm. Nowogrodziec pow. bolesławiecki (51°13'31.3"N 15°24'07.3"E).  Krzyż z XIX w., niegdyś z Chrystusem wyciętym z blachy. Napisy na cokole zatarte.



Metalowy krzyż z XIX w. w Parzycach gm. Nowogrodziec

Parzyce  (niemiecka nazwa do 1945 r. Paritz) gm. Nowogrodziec pow. bolesławiecki (51°12'60.0"N 15°23'54.7"E).  Krzyż z XIX w., niegdyś z Chrystusem wyciętym z blachy. Napisy na cokole zatarte.



Krzyż z XIX w., na którym był Chrystus z blachy, w Parzycach gm. Nowogrodziec Krzyż z XIX w. w Parzycach gm. Nowogrodziec

Parzyce  (niemiecka nazwa do 1945 r. Paritz) gm. Nowogrodziec pow. bolesławiecki (51°12'54.8"N 15°23'53.7"E).  Krzyż z XIX w., niegdyś z Chrystusem wyciętym z blachy. Napisy na cokole zatarte.



Metalowy krzyż na murowanym postumencie w Parzycach gm. Nowogrodziec Krzyż metalowy z XIX w. w Parzycach gm. Nowogrodziec

Parzyce  (niemiecka nazwa do 1945 r. Paritz) gm. Nowogrodziec pow. bolesławiecki (51°12'43.0"N 15°23'49.8"E).  Krzyż z XIX w., niegdyś z Chrystusem wyciętym z blachy. Napisy na cokole zatarte.



Metalowy przydrożny krzyż w Ołdrzychowie pow. bolesławiecki Moetalowy krzyż przydrożny w Nowogrodźcu pow. bolesławiecki

Ołdrzychów (niemiecka nazwa do 1945 r. Ullersdorf a. Queis), dawniej wieś, dziś część Nowogrodźca, pow. bolesławiecki (51°11'34.9"N 15°22'40.8"E). Krzyż metalowy na murowanym postumencie. Na krzyżu są ślady po figurze Chrystusa wyciętej z blachy. Krzyże takie, metalowe z Chrystusem z blachy, umieszczane na murowanym postumencie, powstawały od końca XVIII i przez cały wiek XIX w okolicy Nowogrodźca, we wsiach, których mieszkańcy zachowali katolicyzm pod wpływem Magdalenek z Nowogrodźca. Na cokole napisy sa zatarte ale krzyż wykazuje mocne podobieństwo do znanych z daty powstania krzyży w pobliskiej wsi  Parzyce, na których zachowały się sylwetki blaszanego Chrystusa (krzyż z 1798 i krzyż z 1802).



Metalowy krzyż z XIX w. w Milikowie gm. Nowogrodziec Krzyż z XIX w., na któym kiedyś była figura Chrystusa z blachy, w Milikowie gm. Nowogrodziec

Milików  (niemiecka nazwa do 1945 r. Herzogswaldau) gm. Nowogrodziec pow. bolesławiecki (51°11'18.4"N 15°24'47.8"E).  Krzyż z XIX w., niegdyś z Chrystusem wyciętym z blachy. 



województwo lubuskie

Drewniany krzyż przydrożny w Konradowie gm. Otyń pow. nowosolski

Konradowo  (niemiecka nazwa do 1945 r. Kunersdorf) gm. Otyń pow. nowosolski (51°50'21.3"N 15°41'20.0"E).  Do 2015 r. na krzyżu była przedwojenna figura Chrystusa wycięta z blachy. Postać była (prawdopodobnie dwukrotnie) odnawiana (odmalowywana) przez malarza z Nowej Soli. Drzewce krzyża zostało wymione tuż po wojnie (było dębowe) i z powodu starości groziło przewróceniem. Dlatego w 2015 r. zostąło ponownie wymienione, a przy okazji zamieniono też blaszaną figurę Chrystusa na współczesną, gdyż była mocno zardzewiała. Fundacji dokonano w związku z 1050 leciem chrztu Polski, o czym informuje przypięta do krzyża tabliczka. 



© Michał Zalewski 2019