Strona główna   Krzyże z Chrystusem z blachy
Krzyże w woj. dolnośląskim (galeria)
Krzyże w woj. lubuskim
Krzyże w Małopolsce
Krzyże w woj. opolskim (galeria)        pow. krapkowicki i strzelecki
Krzyże w woj. śląskim
Krzyże z Chrystusem z blachy w innych krajach
O kapliczkach krzyżach i figurach przydrożnych

       Mapa krzyży z Chrystusem z blachy                  
Krzyże, na których niegdyś była figura Chrystusa z blachy
Chrystus Frasobliwy
województwo dolnośląskie

powiat bolesławiecki
Krzyż przydrożny z Jezusem z blachy w Kierżnie gm. Nowogordziec Krzyż przydrożny z balszanym Chrystusem w Kierżnie gm. Nowogrodziec

Kierżno gm. Nowogrodziec pow. bolesławiecki (51°15'35.1"N 15°25'22.7"E). Niegdyś na krzyżu była postać Chrystusa wycięta z blachy (resztki blachy widoczne w miejscach przybicia dłoni i stóp). Nie wiadomo kiedy została zamieniona ale stało się to po 1945 r. Sam krzyż pochodzi z XIX w. Napisy na cokole są zatarte. Wieś składa się z kilku części, które otrzymały w 2009 r. wspólną nazwę Kierżno. Wcześniej były to Borowiany, Borek, Kierżno.  Części te miały do 1945 r. swoje nazwy (Kierżno - Hermmannsdorf, Borowiany - Heidehäuser, Borek - Herscheiswalden), a mieszkańcy świadomość ich odrębności. Świadomość ta został utracona wraz z zasiedleniem wsi przez polskich osadników po 1945 r.  



Krzyż przydrożny, na którym kiedyś był Chrystus wycięty z blachy, Kierżno gm. Nowogrodziec Krzyż przedrożny w Kierżnie gm. Nowogrodziec

Kierżno gm. Nowogrodziec pow. bolesławiecki (51°15'53.1"N 15°25'19.7"E). Metalowy krzyż na murowanym postumencie pochodzący z XIX w. Kiedyś postać Ukrzyżowanego była wycięta z blachy i pomalowana. Po II wojnie światowej polscy mieszkańcy zastąpili ją metalową pasyjką.



Metalowy krzyż przedrożny, na którym niegdyś była postać Chrystusa z blachy, Kierżno gm. Nowgrodziec Krzyż przydrożny w Kierżnie gm. Nowogrodziec Cokół krzyża przydrożnego w Kierżnie gm. Nowogrodziec

Kierżno gm. Nowogrodziec pow. bolesławiecki (51°15'53.5"N 15°25'20.4"E). Krzyż z XIX w., na którym kiedyś była figura Ukrzyżowanego wycięta z blachy. 



Metalowy krzyż prydrożny z XIX w. w Parzycach gm. Nowogrodziec Metalowy krzyż przydrożny, niegdyś z blaszanym Jezusem, w Parzycach gm. Nowogrodziec

Parzyce (niemiecka nazwa do 1945 r. Paritz) gm. Nowogrodziec pow. bolesławiecki (51°14'21.3"N 15°24'25.2"E).  Krzyż z XIX w., niegdyś z Chrystusem wyciętym z blachy. Napisy na cokole zatarte.  Wieś, razem z Kierżnem,  Brzeźnikiem, Milikowem, stanowiły od średniowiecza  do sekularyzacji w Królestwie Prus (1810),  własność Magdalenek z Nowogrodźca.  Zakonnice zdołały utrzymać mieszkańców swoich terenów przy wyznaniu katolickim i  sam Nowogrodziec, oraz wymienione okoliczne wsie i należący do Magdalenek z Lubania, Henryków Lubański, stały się jedną z niewielkich enklaw katolickich w jednolicie protestanckim otoczeniu zachodniej części Dolnego Śląska i Górnych Łużyc. Stan taki przetrwał do 1945 r.    Charakterystyczne dla takich miejsc było ogromne nagromadzenie obiektów małej architektury sakralnej. Praktycznie przy każdym gospodarstwie znajdował się krzyż, figura lub kapliczka. W Parzycach do dziś można naliczyć  8 interesujących nas krzyży. Niestety większość nie ma już pierwotnej postaci Chrystusa i wymienione są niżej na tej stronie  (następne 5), ale na  2 zachował się blaszany Ukrzyżowany (krzyż z 1798 i krzyż z 1802) i znajdują się na stronie Krzyże z Chrystusem z blachy w woj. dolnośląskim.



Krzyż metalowy z XIX w. w Parzycach gm. Nowogrodziec Krzyż metalowy z XIX w. w Parzycach gm. Nowogrodziec

Parzyce  (niemiecka nazwa do 1945 r. Paritz) gm. Nowogrodziec pow. bolesławiecki (51°14'12.4"N 15°24'25.2"E).  Krzyż z XIX w., niegdyś z Chrystusem wyciętym z blachy. Napisy na cokole zatarte.



Metalowy krzyż z XIX w., na któym niegdyś był Chrystus z blachy Krzyż metalowy, niegdyś z Chrystusem z blachy, z XIX w. w Parzycach gm. Nowogrodziec.

Parzyce  (niemiecka nazwa do 1945 r. Paritz) gm. Nowogrodziec pow. bolesławiecki (51°13'31.3"N 15°24'07.3"E).  Krzyż z XIX w., niegdyś z Chrystusem wyciętym z blachy. Napisy na cokole zatarte.



Metalowy krzyż z XIX w. w Parzycach gm. Nowogrodziec

Parzyce  (niemiecka nazwa do 1945 r. Paritz) gm. Nowogrodziec pow. bolesławiecki (51°12'60.0"N 15°23'54.7"E).  Krzyż z XIX w., niegdyś z Chrystusem wyciętym z blachy. Napisy na cokole zatarte.



Krzyż z XIX w., na którym był Chrystus z blachy, w Parzycach gm. Nowogrodziec Krzyż z XIX w. w Parzycach gm. Nowogrodziec

Parzyce  (niemiecka nazwa do 1945 r. Paritz) gm. Nowogrodziec pow. bolesławiecki (51°12'54.8"N 15°23'53.7"E).  Krzyż z XIX w., niegdyś z Chrystusem wyciętym z blachy. Napisy na cokole zatarte.



Metalowy krzyż na murowanym postumencie w Parzycach gm. Nowogrodziec Krzyż metalowy z XIX w. w Parzycach gm. Nowogrodziec

Parzyce  (niemiecka nazwa do 1945 r. Paritz) gm. Nowogrodziec pow. bolesławiecki (51°12'43.0"N 15°23'49.8"E).  Krzyż z XIX w., niegdyś z Chrystusem wyciętym z blachy. Napisy na cokole zatarte.



Metalowy przydrożny krzyż w Ołdrzychowie pow. bolesławiecki Moetalowy krzyż przydrożny w Nowogrodźcu pow. bolesławiecki

Ołdrzychów (niemiecka nazwa do 1945 r. Ullersdorf a. Queis), dawniej wieś, dziś część Nowogrodźca, pow. bolesławiecki (51°11'34.9"N 15°22'40.8"E). Krzyż metalowy na murowanym postumencie. Na krzyżu są ślady po figurze Chrystusa wyciętej z blachy. Krzyże takie, metalowe z Chrystusem z blachy, umieszczane na murowanym postumencie, powstawały od końca XVIII i przez cały wiek XIX w okolicy Nowogrodźca, we wsiach, których mieszkańcy zachowali katolicyzm pod wpływem Magdalenek z Nowogrodźca. Na cokole napisy sa zatarte ale krzyż wykazuje mocne podobieństwo do znanych z daty powstania krzyży w pobliskiej wsi  Parzyce, na których zachowały się sylwetki blaszanego Chrystusa (krzyż z 1798 i krzyż z 1802).



Metalowy krzyż z XIX w. w Milikowie gm. Nowogrodziec Krzyż z XIX w., na któym kiedyś była figura Chrystusa z blachy, w Milikowie gm. Nowogrodziec

Milików  (niemiecka nazwa do 1945 r. Herzogswaldau) gm. Nowogrodziec pow. bolesławiecki (51°11'18.4"N 15°24'47.8"E).  Krzyż z XIX w., niegdyś z Chrystusem wyciętym z blachy. 



powiat lubański

Krzyż metalowy z XIX w. w Henrykowie Lubańskim gm. Lubań Krzyż w Henrykowie Lubańskim gm. Lubań pow. lubański

Henryków Lubański (niemiecka nazwa Katholisch Hennersdorf) gm. Lubań pow. lubański (51°10'00.7"N 15°13'57.2"E). Niegdyś na krzyżu była postać Chrystusa wycięta z blachy. Nie wiadomo kiedy została zamieniona ale stało się to po 1945 r. Sam krzyż pochodzi z XIX w. Napisy na cokole są zatarte (fot. 2018 i 2019).  Henryków Lubański był wsią należącą od średniowiecza do Magdalenek z Lubania.  Cały region, łącznie z miastem, przeszedł na luteranizm. Przy katolicyźmie pozostały tylko nieliczne wsie, należące do Magdalenek z Lubania i Nowogrodźca. Do dziś wioski te wyróżniają się w okolicy dużą liczbą krzyży i figur (w protestanckich miejscowościach nie ma ich wcale z wyjątkiem rzadkich średniowiecznych kamiennych krzyży oraz tych powstałych po II wojnie światowej).  W Henrykowie jest ok. 20 starych krzyży i figur, z tego 7 interesujących nas tutaj, czyli takich, na których była kiedyś lub jest nadal, figura blaszanego Chrystusa. Figura, bardzo zniszczona,  zachowała się tylko na jednym (zdjęcie). Pozostałe 6 krzyży pokazanych jest tutaj.  Do 1937 r. wieś nosiła, z powodu wyróżniającego ją wyznania mieszkańców, nazwę Henryków Katolicki (Katholisch Hennersdorf).


Krzyż przydrożny, na któym kiedyś był blaszany Jezus
Krzyż przydrożny w Henrykowie Lubańskim

Henryków Lubański (51°09'56.0"N 15°14'49.8"E). Niegdyś na krzyżu była postać Chrystusa wycięta z blachy (fot. 2019).  Sam krzyż pochodzi z XIX w. Napisy na cokole są zatarte. Krzyż praktycznie identyczny z krzyżem opisanym wyżej. 



Krzyż, na któym kiedyś była blaszana figura Chrystusa w Henrykowie Lubańskim gm. Lubań
Krzyż w Henrykowie Lubański koło Lubania

Henryków Lubański (51°09'55.3"N 15°16'08.3"E). Niegdyś na krzyżu była postać Chrystusa wycięta z blachy (fot. 2019). Nie wiadomo kiedy została zamieniona ale stało się to po 1945 r. Sam krzyż pochodzi z XIX w. Napisy na cokole są częściowo zatarte.



Krzyż w Henrykowie Lubańskim gm. Lubań
Krzyż w Henrykowie Lubańskim pow. lubański

Henryków Lubański (51°09'56.7"N 15°14'55.9"E). Niegdyś na krzyżu była postać Chrystusa wycięta z blachy (fot. 2019). Nie wiadomo kiedy została zamieniona ale stało się to po 1945 r. Sam krzyż pochodzi z XIX w. Napisy na cokole są  zatarte.



Krzyż, którym była kiedyś blaszana figura Jezusa, Henryków Lubański
Krzyż z niegdyś  blaszaną figurą Chrystusa w Henrykowie Lubańskim

Henryków Lubański (51°10'09.5"N 15°13'51.6''E). Niegdyś na krzyżu była postać Chrystusa wycięta z blachy. Widoczne są jeszcze resztki figury w miejscach przybicia dłoni do krzyża  (fot. 2019).  Sam krzyż pochodzi z XIX w. Napisy na cokole są  zatarte.



Krzyż w Henrykowie Lubańskim w pow. lubańskim
Krzyż w Henrykowie  Lubańskim  pow. lubański

Henryków Lubański (51°09'57.0"N 15°14'12.6''E). Niegdyś na krzyżu była postać Chrystusa wycięta z blachy (fot. 2019). Nie wiadomo kiedy została zamieniona ale stało się to po 1945 r. Sam krzyż pochodzi z XIX w. Napisy na cokole są  nieczytelne, a sam cokół odwrócony do góry nogami w nieokreślonym czasie. 



powiat lwówecki

Chmieleń gm. Lubomierz pow lwówecki, krzyż przdrożny na murownym postumencie
Chmieleń gm. Lubomierz, metalowy krzyż przydrożny

Chmieleń gm. Lubomierz (50°58'49.1"N 15°29'08.4''E). Metalowy krzyż na murowanym postumencie, najprawdopodobniej z XIX w. Na krzyżu umieszczona jest współczesna metalowa figurka Chrystusa (fot. 2019).  Ślady wskazują, że wcześniej był na nim Chrystus z blachy, podobny do innych dwóch krzyży w Chmieleniu.  Napisy na cokole są  nieczytelne, co uniemożliwia dokładne datowanie, tym bardziej, że różni się  on też od cokołów wspomnianych  krzyży w Chmieleniu,  pochodzących z pierwszych dziesięcioleci XIX w. 



Wojciechów gm. Lubomierz pow. lwówecki, krzyż metalowy
Wojciechów gm. Lubomierz  pow. lwówecki, krzyż metalowy
Wojciechów gm. Lubomierz pow. lwówecki, krzyż metalowy

Wojciechów gm. Lubomierz (51°00'08.7"N 15°33'41.4"E). Krzyż z XIX w., na którym kiedyś była figura Ukrzyżowanego wycięta z blachy. Pozostały po niej ślady w miejscach  przybicia rąk do krzyża (fotografie z 2019 r.). Z zachowanych belek wynika (fot. 3), że Chrystusowi towarzyszyły co najmniej dwie postacie (Matka Boska i św. Jan) czyli była to tzw. Grupa Ukrzyżowania. W Wojciechowie zachował się podobny krzyż. Napisy na cokole są zatarte, dlatego trudno stwierdzić z której cżęści XIX w pochodzi ten krzyż. W takiej formie stawiane były do lat 80/90.  



Wojciechów gm. Lubomierz pow. lwówecki, krzyż metalowy
Wojciechów gm. Lubomierz, krzyż metalowy

Wojciechów gm. Lubomierz (51°00'13.3"N 15°32'58.6''E). Metalowy krzyż na murowanym postumencie, najprawdopodobniej z XIX w. Na krzyżu nie ma postaci Ukrzyżowanego ale ze śladów wynika, że był tam Chrystus wycięty z blachy, podobny do innych umieszczanych na takich krzyżach w okolicy Lubomierza (fot. 2019).  Być może była tu cała Grupa Ukrzyżowania wycięta z blachy, tak jak na 2 innych krzyżach w Wojciechowie -  na  pokazanym bezpośrednio wyżej oraz krzyżu, na którym zachowały się postacie. Wskazuje na to wysokość. Na 120 cm, murowanym postumencie, umieszczona jest metalowa część czterometrowej wysokości. Niestety napisy na cokole są zatarte i nie do odczytania. 



województwo lubuskie

Drewniany krzyż przydrożny w Konradowie gm. Otyń pow. nowosolski

Konradowo  (niemiecka nazwa do 1945 r. Kunersdorf) gm. Otyń pow. nowosolski (51°50'21.3"N 15°41'20.0"E).  Do 2015 r. na krzyżu była przedwojenna figura Chrystusa wycięta z blachy. Postać była (prawdopodobnie dwukrotnie) odnawiana (odmalowywana) przez malarza z Nowej Soli. Drzewce krzyża zostało wymione tuż po wojnie (było dębowe) i z powodu starości groziło przewróceniem. Dlatego w 2015 r. zostąło ponownie wymienione, a przy okazji zamieniono też blaszaną figurę Chrystusa na współczesną, gdyż była mocno zardzewiała. Fundacji dokonano w związku z 1050 leciem chrztu Polski, o czym informuje przypięta do krzyża tabliczka (fot. 2019). 



© Michał Zalewski 2019